Bisaya Alert: Kaanyag

(Cebuano poem I've written when I was 17. Sketch made the other day.)

Sa samin, ang kaugalingon, nahikaplagan

Sa mata, ang panagway, nahibatyagan

Kon ugaling isulti, kini ba dautan?

Sa kasayuran, aduna ba gayoy utlanan?

Mga babayeng nagkanda-iya ug hitsura,

aron madawat nga gwapa,

kinahanglan ba magsubay ug usa ra ka porma?

Apan di ba kana imposible sanglit lain-lain kita’g mata?

Tambok- niwang, puti-itom

Tawag ba kini sa katahom?

Taas- mubo, intsik-budlat

Sa kaugalingon, kini ba nagbatbat?

Ang dakong pangutana

Sa akong hunahuna nagdagan.

Ang kaanyag, naa ba gayoy sukdanan

Ngano man sa pangdaut way pugong ang uban?

Angayan ba gayud

aron ang taw malipay,

sa isig-kaingon

kinahanglan mangtamay?

Busa kining sunod nga mga linya

Para kini kanimo…

Ikaw nga puro maot ang nakita

Imbes na ang maayo.

Kung ikaw tambukikay,

Sa mga niwang ayaw panghinaway.

Ug imong lawas bitaw mugamay,

Sa kamera di muundang magpahulagway.

Ikaw pud niwang, ayaw palabi.

Pagbiay-biay sa supang intawn undangi.

Dili tanan gustong maparehas kanimo

Ang uban, sa tinuod, nangandoy mudako.

Kung imong tupad nagmake-up,

Ayaw pagbu-ot.

Nganong masuko man ka?

Wala man siya manghilabot.

Bantay bitaw kung ikaw kaslon,

Make-up sa dagway, imong gamiton.

Ing-lakaw sa altar, ayaw nalang katingala

Imong dagway ug pamiste, mao rang kolora.

Kung imong gaway pirteng taasa

Unya imong li-og hastang habuga

Pagyubit sa mga hamubo ayaw pud anara

Wala sa kahitas-on ang pag-abot sa himaya.

Magpabuwad man ka sa adlaw

o mangnudnod ug chin chun su

Sige lang, padayon.

Kinabuhi man na nimo.

Apan kung ang panit nimo

imo nang nabayluan,

Ikalipay nalang na.

Ayaw na hilabti ang panit sa uban.

Taas- mubo, intsik-budlat, tambok- niwang, puti-itom.

Kinsa man gud gauna-una ug ingon

Nga niining gipares-pares nga pulong,

Ang usa bati, ang usa matahom?

Sama sa akong pag-ila

nga akong dagway “lapad”

Dili kana pagpangdaut

samut dili pagpangandak.

Sa akong pagsaysay niini,

wala akoy gustong ipadayag

Kundi ang yanong kamatuoran

nga akong nawng murag basak: patag.

Dili tanan nga naghulagway sa kaugalingon, nagbagutbot.

Ang uban kamatuoran lang ang gustong ipa-sabot

Nga sa ilang mata aduna silay natataw

Dili kana pagpakaluoy, o pagpakagarbo, o pagpakaulaw.

Tuod ikaw walay korona

O titulo nga ikaw gwapa

Ayaw kana ikabalaka

Kay ikaw, inday, walay susama.

Mahimo nga ikaw wala nanumbaling niining akong gipangsulti

Mahimo usab nga ikaw nahimuot.

Apan sa akong gipangyawyaw, kini’y importante:

“Nga ang sukdanan sa kaanyag ikaw ang magbuot.”

Pinoy Folklore

Aswang, Manananggal, Tiyanak, Duwende, Kapre, Agta, Mangkukulam, Maligno, Tikbalang, Sigbin, White Lady/Kaperosa, Bampira, Pugot, Nuno sa Punso, Siyokoy, Wak-wak, Bungisngis, Santelmo... the list goes on.

I do not know about today's generation, but when I was young, stories of these folklore creatures were among the most popular. My auntie used to tell us varied true-to-life (or so she says) stories about them before we go to bed and they were the best I have ever heard. I would lie in bed thinking about them before sleeping and I'd dream about them whilst asleep. Don't get me wrong, I am no Elias Paniki. Truth be told, I'm chickensh**. But I love a good story...scary or otherwise. I once even wanted to be like the Brothers Grimm and swore to myself that when I grow old enough to drive, I'd travel far and wide in search of never-before known stories. I thought maybe that would make me a legend of some sort.

Of course, time passed... I grew up... Stories of the folklore creatures were reduced to half-assed films with over-the-top editing and effects... and I never learned how to drive. But every now and then I am still reminded of those creatures of the night especially this time of the year when halloween's just around the corner. Still scares the crap out of me. But I love it still. I think that's he whole point of the story after all: to be scary. Not that it had to be necessary told through illustrations, overrated cinematography, or whathaveyous. They're cool and all. But more often than not, they tend to overshadow the whole story and the story gets lost in translation. It's sad. I think a good story is that which lets the mind work. Let the mind imagine things... let it speculate,  let it doubt, let it suspect,  --- to let it be it's own evil so to speak. That's when you get the experience.

To everybody who knows a good folklore or two, I would encourage you to pass it on. Tell it to a friend, a niece, a nephew, a young neighbor who pisses you off... tell it. Be a storyteller and tell it.

Let the stories of the night and the dead live. Happy Halloween.